Türkiye’de yenilenebilir enerji yatırımları son yıllarda önemli ölçüde artmış, özellikle lisanssız elektrik üretimi modeli sayesinde çok sayıda sanayi kuruluşu, ticari işletme ve yatırımcı güneş enerji santrali (GES) yatırımlarına yönelmiştir. Elektrik maliyetlerinin yükselmesi, enerji arz güvenliği ihtiyacı ve sürdürülebilirlik politikaları, güneş enerjisi yatırımlarını hem ekonomik hem de stratejik açıdan önemli hale getirmiştir.
Enerji Yatırımlarınızı Hukuki Güvenceye Alın
11415 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve EPDK düzenlemeleri kapsamında GES projelerinizin hukuki süreçlerini yönetmek, riskleri minimize etmek ve yatırım değerinizi korumak için Özşen Hukuk Bürosu’nun enerji hukuku uzmanlarıyla iletişime geçin.
Giriş
Lisanssız elektrik üretim sistemi uzun yıllardır yatırımcılara önemli avantajlar sağlamış olmakla birlikte, uygulamada en çok tartışılan konulardan biri destek mekanizmasının sona ermesinden sonraki döneme ilişkin belirsizlik olmuştur. Özellikle ilk dönem lisanssız GES yatırımcıları bakımından, 10 yıllık YEKDEM süresinin tamamlanmasının ardından ihtiyaç fazlası elektriğin nasıl değerlendirileceği ve gelir modelinin nasıl şekilleneceği hususları netlik taşımıyordu.
13 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu belirsizlik büyük ölçüde giderilmiş ve lisanssız elektrik üretim tesislerinin destek dönemi sonrasındaki faaliyetlerine ilişkin temel çerçeve ortaya konulmuştur.
Bu makalede, söz konusu düzenleme enerji hukuku perspektifinden incelenecek, lisanssız GES yatırımcıları açısından ortaya çıkan hukuki ve ekonomik sonuçlar değerlendirilecek ve enerji yatırımlarının geleceğine ilişkin önemli noktalar ele alınacaktır.
Lisanssız Elektrik Üretimi Sistemi Nedir?
Lisanssız elektrik üretimi, belirli şartları sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin üretim lisansı almaksızın elektrik enerjisi üretmesine imkan tanıyan özel bir sistemdir.
Bu modelin temel amacı;
- Elektrik tüketicilerinin kendi enerjilerini üretebilmesi,
- Yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması,
- Dağıtık üretim altyapısının geliştirilmesi,
- Enerji arz güvenliğinin artırılması,
- Elektrik iletim ve dağıtım sistemleri üzerindeki yükün azaltılmasıdır.
Özellikle güneş enerji santrali yatırımları bakımından lisanssız üretim modeli son derece önemli bir rol üstlenmiştir. Türkiye genelinde çok sayıda fabrika, organize sanayi bölgesi, alışveriş merkezi, lojistik tesisi ve ticari işletme kendi enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla lisanssız GES yatırımı gerçekleştirmiştir.
Bunun yanında birçok yatırımcı da arazi GES projeleri geliştirerek üretim fazlasını sisteme vermek suretiyle ekonomik gelir elde etmeyi amaçlamıştır.
YEKDEM Sistemi ve 10 Yıllık Destek Mekanizması
Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM), yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimini teşvik etmek amacıyla oluşturulan özel bir destek sistemidir. Bu sistem kapsamında yatırımcılara belirli sürelerle alım garantisi ve fiyat desteği sağlanmaktadır. Lisanssız elektrik üretim tesisleri bakımından da ihtiyaç fazlası enerji belirli esaslar çerçevesinde sisteme verilmekte ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmektedir.
Ancak yatırımcıların önemli bir bölümü açısından temel soru her zaman aynı olmuştur: “10 yıllık destek süresi sona erdiğinde ne olacak?”
Çünkü güneş enerji santrallerinin teknik ömrü genellikle 25 ila 30 yıl arasında değişmektedir. Başka bir ifadeyle bir GES yatırımının ekonomik yaşamı, destek süresinin çok ötesine uzanmaktadır. Dolayısıyla enerji yatırımcıları için yalnızca ilk 10 yıllık dönemin değil, sonrasındaki dönemin de öngörülebilir olması büyük önem taşımaktadır.
11415 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı Hangi İhtiyaca Cevap Veriyor?
11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı esas itibarıyla destek süresini tamamlayan lisanssız elektrik üretim tesislerinin sistem içerisindeki konumunu netleştirmektedir. Düzenleme öncesinde mevzuatta bu konuda açık ve detaylı bir çerçeve bulunmamaktaydı.
Bu durum;
- GES yatırımcıları açısından gelir projeksiyonlarının yapılmasını zorlaştırıyor,
- Finans kuruluşlarının uzun vadeli değerlendirmelerini etkiliyor,
- Enerji yatırımlarının değerlemesinde belirsizlik yaratıyor,
- Mevcut tesislerin ikinci el piyasa değerlerini etkileyebiliyordu.
Yeni düzenleme ile birlikte destek süresini tamamlayan tesislerin faaliyetlerine devam edeceği açık şekilde ortaya konulmuştur. Böylece yatırımcılar açısından en önemli risklerden biri olan sistem dışına çıkma veya üretim fazlasının tamamen değersiz hale gelmesi ihtimali önemli ölçüde ortadan kalkmıştır.
Kararın Getirdiği Temel Düzenlemeler
Karar kapsamında öne çıkan başlıca düzenlemeler şunlardır:
1. Faaliyete Devam İmkanı
10 yıllık destek süresini tamamlayan lisanssız elektrik üretim tesisleri faaliyetlerini sürdürmeye devam edebilecektir. Bu düzenleme özellikle ilk dönem GES yatırımcıları bakımından kritik öneme sahiptir.
2. Aynı Ölçüm Noktasındaki Tesisler
Üretim tesisi ile tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında bulunduğu durumlarda üretilen enerjinin tamamının değerlendirilmesine imkan tanınmıştır. Bu düzenleme özellikle öz tüketim modeliyle çalışan sanayi tesisleri açısından önem taşımaktadır.
3. Farklı Ölçüm Noktasındaki Tesisler
Üretim ve tüketim tesislerinin farklı ölçüm noktalarında bulunması halinde uygulanacak usul ve esasların belirlenmesi konusunda EPDK yetkilendirilmiştir. Bu nedenle önümüzdeki dönemde EPDK tarafından yayımlanacak düzenlemeler enerji sektörü açısından ayrıca takip edilmelidir.
4. İhtiyaç Fazlası Enerjiye İlişkin Esaslar
Karar, ihtiyaç fazlası enerjinin sistem içerisinde değerlendirilmeye devam edeceğini kabul etmektedir. Bununla birlikte uygulanacak fiyatlama mekanizması bakımından belirli sınırlamalar öngörülmüştür. Bu çerçevede satış bedelleri, ilgili kaynak türü bakımından geçerli YEKDEM fiyatının belirli oranları ve piyasa takas fiyatları dikkate alınarak hesaplanacaktır.
Enerji Hukuku Açısından Düzenlemenin Önemi
Enerji hukuku yalnızca enerji üretimini düzenleyen bir alan değildir. Aynı zamanda yatırım güvenliği, piyasa öngörülebilirliği ve finansal sürdürülebilirlik bakımından da kritik öneme sahiptir. Bir enerji yatırımının değerini belirleyen en önemli unsurlardan biri hukuki öngörülebilirliktir.
Yatırımcıların;
- Üretecekleri elektriğin nasıl değerlendirileceğini,
- Hangi fiyatlama mekanizmasının uygulanacağını,
- Sistem kullanım şartlarını,
- İdari yükümlülükleri,
- EPDK düzenlemelerini,
önceden öngörebilmesi gerekir. 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bu açıdan değerlendirildiğinde, lisanssız elektrik üretiminde uzun süredir devam eden önemli bir belirsizliği ortadan kaldırmakta ve yatırımcıların geleceğe yönelik planlama yapabilmesine katkı sağlamaktadır.
EPDK Tarafından Yapılacak İkincil Düzenlemeler Neden Önemlidir?
11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı temel prensipleri belirlemekle birlikte, uygulamanın birçok teknik detayını Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) düzenlemelerine bırakmıştır. Özellikle üretim ve tüketim tesislerinin farklı ölçüm noktalarında bulunduğu durumlarda ihtiyaç fazlası enerjinin hangi miktarda satışa konu edilebileceği, sistem kullanım esasları, mahsuplaşma yöntemleri ve teknik uygulama kriterleri EPDK tarafından belirlenecektir.
Bu nedenle enerji yatırımcılarının yalnızca Cumhurbaşkanı Kararını değil, ilerleyen dönemde yayımlanacak EPDK kurul kararlarını, yönetmelik değişikliklerini ve uygulama tebliğlerini de yakından takip etmesi gerekmektedir. Enerji hukuku uygulamalarında çoğu zaman yatırımın ekonomik sonucunu belirleyen unsur yalnızca kanun veya Cumhurbaşkanı Kararı değil, bunların uygulanmasına ilişkin ikincil mevzuat olmaktadır.
Lisanssız GES Yatırımcıları Açısından Hukuki Belirlilik Neden Önemlidir?
Enerji yatırımları yüksek sermaye gerektiren ve uzun vadeli planlama ile gerçekleştirilen yatırımlardır. Bir güneş enerji santralinin yatırım maliyeti, finansman modeli, kredi geri ödeme planı ve beklenen yatırım getirisi hesaplanırken yalnızca mevcut gelirler değil, gelecekte uygulanacak hukuki rejim de dikkate alınmaktadır.
Bu nedenle yatırımcılar açısından en önemli unsurlardan biri öngörülebilirliktir. Yatırımcı, ürettiği elektriğin hangi şartlarda sisteme verileceğini, hangi fiyatlama mekanizmasının uygulanacağını ve hangi idari yükümlülüklerle karşılaşacağını önceden öngörebilmelidir. 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bu açıdan değerlendirildiğinde, özellikle destek süresini tamamlayan lisanssız elektrik üretim tesisleri bakımından önemli bir hukuki belirlilik sağlamaktadır.
GES Projelerinin Değerlemesine Etkisi
Lisanssız GES projeleri yalnızca enerji üretim tesisi olarak değil aynı zamanda yatırım varlığı olarak da değerlendirilmektedir. Birçok yatırımcı mevcut santrallerini satmakta, devretmekte veya proje bazlı ortaklıklar kurmaktadır. Destek süresi sonrasında uygulanacak kuralların belirsiz olması, geçmiş dönemde bu tesislerin değerlemesini zorlaştıran unsurlardan biriydi.
Çünkü yatırımcılar ve finans kuruluşları, destek süresi sonrasında gelir üretmeye devam edip etmeyeceği net olmayan projeler için sağlıklı değerleme yapmakta güçlük çekiyordu. Yeni düzenleme ile birlikte destek dönemi sonrasında da üretimin ve ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesine imkan tanınması, lisanssız güneş enerji santrallerinin uzun vadeli ekonomik değerine ilişkin değerlendirmelerde dikkate alınabilecek önemli bir unsur haline gelmiştir.
Enerji Yatırımcılarının Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte enerji yatırımcılarının özellikle aşağıdaki konuları yakından takip etmesi önem taşımaktadır:
- EPDK tarafından yayımlanacak yeni düzenlemeler,
- İhtiyaç fazlası enerjiye ilişkin satış esasları,
- Mahsuplaşma uygulamalarında meydana gelebilecek değişiklikler,
- Sistem kullanım bedelleri,
- Şebeke yönetimi ve uzaktan kontrol yükümlülükleri,
- Depolama sistemlerine ilişkin teşvik ve düzenlemeler,
- Elektrik piyasasında uygulanacak fiyatlandırma mekanizmaları.
Özellikle büyük ölçekli enerji yatırımları gerçekleştiren yatırımcılar bakımından mevcut tesislerin hukuki ve teknik durumunun düzenli olarak gözden geçirilmesi önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
10 yıllık YEKDEM süresi sona erince GES kapanacak mı?
Hayır. 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile destek süresini tamamlayan lisanssız üretim tesislerinin faaliyetlerine devam etmesine imkan tanınmıştır.
İhtiyaç fazlası enerji satılmaya devam edecek mi?
Evet. Karar kapsamında ihtiyaç fazlası enerjinin sistem içerisinde değerlendirilmesine devam edilmesi öngörülmektedir. Ancak uygulanacak usul ve esaslar ilgili mevzuat hükümleri ile EPDK düzenlemelerine tabi olacaktır.
EPDK yeni sınırlamalar getirebilir mi?
Karar kapsamında bazı teknik ve ticari konular bakımından EPDK yetkilendirilmiştir. Bu nedenle ilerleyen dönemde yapılacak ikincil düzenlemeler uygulama açısından önem taşımaktadır.
Bu düzenleme hangi tesisleri ilgilendiriyor?
Özellikle lisanssız elektrik üretimi kapsamında faaliyet gösteren ve 10 yıllık destek süresini tamamlayan veya tamamlamak üzere olan güneş enerji santralleri bakımından önem arz etmektedir.
Sonuç
13 Haziran 2026 tarihli ve 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, lisanssız elektrik üretim tesislerinin destek süresi sonrasındaki hukuki statüsünü belirleyen önemli bir düzenleme niteliğindedir. Karar ile birlikte lisanssız GES yatırımlarının yalnızca ilk 10 yıllık destek dönemi değil, destek sonrasındaki dönemi de daha öngörülebilir hale gelmiştir.
Bununla birlikte uygulamanın detayları, ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesi, sistem kullanım esasları ve EPDK tarafından yapılacak ikincil düzenlemeler sektör açısından önemini korumaya devam edecektir.
Özşen Hukuk Bürosu olarak enerji hukuku, enerji yatırımları, yenilenebilir enerji projeleri, lisanssız elektrik üretimi, güneş enerji santrali yatırımları, enerji sözleşmeleri ve enerji sektörü uyuşmazlıkları alanlarında yatırımcılara, enerji şirketlerine ve sanayi kuruluşlarına hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.
Kaynak: https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7472342121677594625/
