+ 90(216) 266 01 06

Münir Nurettin Selçuk Cad. Kalamış Apt. No: 21 D: 3  Kalamış / Kadıköy / Istanbul

All Rights Reserved | Copyright © Özşen Hukuk Bürosu | Content may not be reproduced, copied, partially or entirely cited without permission.

İhtiyati Tedbir Uygulamaları

March 28, 2017

 

1. İhtiyati Tedbir Kararı 

 

İhtiyati tedbir 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 389-406. Maddeleri arasında “Geçici Hukuki Korumalar” ana başlığı altında ve iki bölüm halinde düzenlenmiştir. İhtiyati tedbir dava konusu edilmiş ya da edilecek bir taşınır ya da taşınmaz malın veya ihlal edilmekte olan bir hakkın korunması için dava öncesinde veya sırasında istenebilecek tedbir türüdür. İhtiyati tedbirin amacı dava sonuçlanıncaya kadar geri dönülmez kayıpların oluşmasını engellemek ve/veya haksız olduğu ilk bakışta net olan durumun devamını engellemektir.

 

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda “Geçici Hukukî Koruma” başlığı altında düzenlenmiş ve akla gelen ilk yöntemlerden sadece birisi ihtiyati tedbirdir. Bunun yanında para alacaklarına ilişkin takibin sonucunun güvence altına alınabilmesi için başvurulan “ihtiyati haciz”, delillerin korunması için “delil tespiti” gibi birçok hukuki koruma yöntemi bulunmakta olup, ihtiyati tedbirin talep edilebilmesi, kanunda belirtilen belirli şartların varlığına bağlıdır.

 

HMK 389/1 “Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

 

İhtiyati tedbir kararı verilmesi kanun lafzından da anlaşılacağı üzere hakim takdirine bağlanmış olup, hakim bu konuda sahip olduğu takdir yetkisini ispat kuralları çerçevesinde gerekli incelemeleri yaparak, kanunda belirtilen olumsuz, sakıncalı, zararlı ihtimalin var olup olmamasına göre kullanır.

 

İhtiyati tedbir kararı veren mahkeme, ihtiyati tedbir kararında; tedbirin açık ve somut olarak hangi sebebe ve delillere dayandırıldığı, tereddüde yer bırakmayacak şekilde neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar verildiği, talepte bulunanın ne tutarda ve ne tür teminat göstereceği yazar.

 

İhtiyati tedbir kararı verilmesi halinde, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılmaması veya yapılması şeklinde tedbir kararı verebilir. Tedbir türü sınırlandırılmamıştır. Sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verilebilir. En yaygın tedbir türü olarak taşınmaz mal ve motorlu nakil vasıtaları üzerine konulan tedbirler ilgili sicile işlenir. 

 

İhtiyati tedbir kararının etkisi aksi belirtilmiş olmadıkça nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder.  Fakat unutulmamalıdır ki ihtiyati tedbir kararı kesin bir hüküm teşkil etmeyen, geçici nitelikte bir korumadır. Bu çerçevede ihtiyati tedbir kararı itiraz veya dava esasının gerektirdiği durumlarda değiştirilebilir veya kaldırılabilir.

 

2. İhtiyati Tedbir Talep Edilmesi

 

İhtiyati tedbir talep eden kişinin, hazırlamış olduğu dilekçede; dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve istediği ihtiyati tedbirin türünü açıkça belirtmek ve yaklaşık olarak haklılığını kanıtlamak için yapılması gerekenleri yapmak ve haklılığını yaklaşık olarak kanıtlamak zorundadır.

 

 İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.

 

3. İhtiyati Tedbir Talebinde Teminat

 

MK 399. Maddenin birinci fıkrasında açıkça yer aldığı üzere; “Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu anda haksız olduğu anlaşılır yahut tedbir kararı kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılır ise haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür.

 

Bu sebeple mağduriyete mahal vermemek adına ihtiyati tedbir kararı verilirken teminat alınması genel kural olarak kabul edilmiştir. HMK’nın 392. Madde ’sinde;

 

“İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.

Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir.”

 

hükmü yer almaktadır. Fakat yine de kanuna göre  teminat gösterilmesi gerekliliği genel kuralının istisnası olarak da 3 durum düzenlenmiştir. İhtiyati tedbir talebinin resmi bir belgeye dayanması, resmi belge dışında ancak kesin bir delile dayanması veya durum ve koşulların gerektirmesi. Bu durumda mahkemeye, gerekçesini de belirtmek şartıyla, teminat alınmaksızın tedbir kararı verilebileceği yönünde takdir yetkisi tanınmıştır.

 

Hâkime tanınmış bu takdir hakkının yanı sıra, teminat aranmayacak bir diğer hal, adli yardımdan yararlanan kişilerin ihtiyati tedbir istemidir. Eğer ihtiyati tedbir isteminde bulunan taraf adli yardımdan yararlanıyorsa, bu kişiden teminat istenmez.

 

4. İhtiyati Tedbir Kararının Uygulanması

 

İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin hükümler HMK 393. Maddede düzenlenmiş ve söz konusu kanun hükmünde ihtiyati tedbir kararının uygulanmasının, kararın verilmesinden itibaren 1 hafta içerisinde talep edilmesi gerektiği; 1 hafta içerisinde kararın uygulanmasının talep edilmemesi halinde ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalkacağı hükmedilmiştir.

 

İhtiyati tedbir kararının uygulanmasını sağlayacak olan mercii ise tedbir kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesi olup, ihtiyati tedbir kararının uygulanması bu merciilerden talep edilir. Mahkeme, kararında belirtmek suretiyle, tedbirin uygulanmasında, yazı işleri müdürünü görevlendirmesi halinde, ihtiyati tedbir kararının uygulanması yazı işleri müdürünce yerine getirilecektir.

Please reload

Son Paylaşımlar

September 8, 2016

August 15, 2016

Please reload

Arşiv
Please reload

Etiketlere Göre Ara
Please reload

Bizi Takip Edin
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square